Anja Haga wil de burger bij het debat over de provincie betrekken. Een loffelijk streven. Maar dat zou haar wel eens rauw op de maag kunnen vallen. Zo positief is die burger namelijk niet over het SNN, laat staan het daarvoor opheffen van Fryslân.
Eerst maar eens dat draagvlak voor een landsdeel. Anja Haga beroept zich daarbij op het Netwerk Noord van Linkedin. Dat is een besloten discussiegroep. Die bestaat uit ‘ondernemers, zelfstandigen, werknemers en functionarissen bij de overheid die het zakelijk klimaat van Noord-Nederland willen beïnvloeden.’ Vooral een groep vóór schaalvergroting dus. En de zelfde beleidmedewerkers, ondernemers, economen en politici die altijd al pleiten voor fusie. Natuurlijk levert dat heel positieve reacties op.
Maar Haga zou ook eens op de (open) website van deze krant kunnen kijken. Deze ‘discussies’ zullen haar de ogen openen. Bij de Leeuwarder Courant, maar ook bij het Dagblad van het Noorden, gaan Groningers en Friezen regelmatig tegen elkaar tekeer. De beledigingen vliegen - virtueel - over de Lauwers heen en weer. Hoe zo een open en verrassende discussie? En de meerderheid vindt dat er wel een Landsdeel Noord kan komen?
De Groningers willen Fryslân wel ‘annexeren’. Maar meer ook niet. En onze eigen bevolking moet er evenmin iets van hebben. Elke keer is maar zes tot acht procent voor. Dat blijkt uit onze onderzoeken. Grofweg een derde deel maakt het niet zo veel uit. En de rest is tegen. Een fusie van Drenthe, Fryslân en Groningen is dus voor de meeste Friezen taboe.
En dan die opheffing van Fryslân als provincie. Haga is niet voor opheffing. Wij wel. Er wordt echter heel verschillend over gedacht. Een toenemend aandeel van de Friezen wil meer foech. Van dik de helft eind 2006 is dat opgelopen naar bijna 70%. De meerderheid vindt dus dat Fryslân meer te zeggen moet krijgen.
Toch houdt een deel, onder wie de Fryske Beweging, halsstarrig vast aan de eigen provincie. Vermoedelijk uit conservatisme en behoudzucht. Anderen gaat het vooral om het voortbestaan van Fryslân. Met name als bestuurlijke eenheid. Daarvoor doen verschillende namen de ronde. Onder meer Status Aparte, Provincie Plus en allerlei combinaties met Fryslân: Nij, autonoom of Land.
De provincie is voor de bevolking dus niet heilig. Als Fryslân zelf maar blijft bestaan. Dat zet de samenwerking met de buurprovincies in een compleet ander daglicht. Het ondoorzichtige en ondemocratische Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN) heeft zijn langste tijd wel gehad. Meer foech voor Fryslân gaat niet samen met het SNN. We zullen ons er zo snel mogelijk uit moeten terugtrekken.
Anja Haga wil samen optrekken met Groningen en Drenthe. Wij zijn daar niet op tegen. Maar de vernieuwingsbeweging deFriezen vindt wel dat er verbreding nodig is. Fryslân zal ook intensiever contact met de West- en Oostfriezen moeten zoeken. Dat zet natuurlijk de huidige samenwerking wel wat onder druk. Dat moet dan maar.
Fryslân doet op dit moment veel te weinig met haar Friese buren. Alleen rond de vernieuwing van de Afsluitdijk gebeurt er wel eens wat met de Kop van Noord-Holland en West-Friesland. Met de Oostfriezen is er helemaal niets. En dat terwijl het zo aantrekkelijk kan zijn. Uit eigen ervaring weten wij dat je met de andere Friezen op basis van gelijkheid kunt praten. Kom daar maar eens om bij Stad. In Groningen is het vaak arrogantie troef. ‘Er is immers maar één echte stad in het Noorden.’
En dan ten slotte die onzichtbaarheid van de provincie. Haga schreef daarover: “Bij veel mensen is niet duidelijk wat de provincie doet; en al helemaal niet wat de samenwerking met anderen is.” Dat verandert niet echt door ‘de burger er meer bij betrekken.’ Daar is dus meer voor nodig.
Eén ding kan deFriezen Anja Haga garanderen. Als Fryslân autonoom wordt, is het gedaan met die onzichtbaarheid. Meer foech helpt dus. Als wij daarnaast intensieve contacten aangaan met de nieuwe Großkreis (lees autonome provincie) Ostfriesland, staan we zelfs internationaal op de kaart. Samenwerken met de andere Friese gebieden dus. En natuurlijk uit het SNN, per direct.
